خانه / مقالات / انواع گیربکس خودرو

انواع گیربکس خودرو

با انواع گیربکس ها در خودرو های سواری آشنا شوید

اگر کمی به عقب برگردیم ، انتخاب گیربکس تنها محدود به برگزیدن از میان دو نوع آن یعنی گیر بکس دستی و اتوماتیک بوده است. اما با گذشت زمان و در حال حاضر به واسطه نفوذ تکنولوژی های نو در تمام بخش های خودروها،انتخاب های گیربکس نیز بیشتر شده که بعضا خریداران را برای انتخاب دچار مشکل میکند. اما قبل از اینکه به صورت اختصاصی به عملکرد هر یک از گیربکس های موجود بپردازیم شاید بد نباشد که مختصری در مورد سیستم جعبه دنده (گیربکس) توضیح دهیم.

عملکرد و نحوه کار کردن انواع گیر بکس

گیربکس در یک خودرو یا هر وسیله نقلیه موتوری ، سیستمی متشکل از مجموع چرخ دنده هاست که وظیفه آن انتقال نیرو از موتور به چرخ ها برای به حرکت درآوردن خودرو است. گیربکس ها به صورت معمول در حد فاصل میان موتور و چرخ های متحرک قرار میگیرد که البته در برخی موارد خاص که موتور در قسمت انتهای خودرو نصب شده کل این سیستم (گیربکس) به بخش میانی یا جلو انتقال می یابد و این در حالتی است که چرخ های عقب (و یا هرچهار چرخ) متحرک هستند.

گیر بکس های دستی

در اولین ماشین های ساخته شده  از گیربکس های دستی استفاده میشد ، که در اصل به وسایل نقلیه انتقال دنده‌ای امروزه شبیه بودند. این نوع گیربکس که به واسطه نصب در مدل های پایه خودروها به گیربکس استاندارد نیز معروف است با درگیر کردن کلاج امکان تعویض دستی دنده ها از طریق اهرم تعویض را مهیا میکند. در واقع در طراحی و ساخت  این نوع خودرو های دستی دو چرخ‌دنده جلو و یک چرخ‌دنده عقب را از طریق مجموعه‌ای از پدال‌ها به موتور متصل می‌کنند. در حال حاظر بیشتر خودرو ها از نوع پنچ دنده این سیستم استفاده میکنند. ولیکن تعداد مدل هایی که مجهز به نوع شش دنده هستند نیز در سال های اخیر افزایش چشم گیری یافته است. در حالت کلی به واسطه عملکرد ساده و بازدهی بالای گیربکس دستی ، بسیاری از رانندگان حرفه ای و مسابقه ای انتخاب اول خود را این نوع گیربکس قرار می دهند تا نهایت کنترل ممکن را بر خودرو و هدایت آن داشته باشند. ولی از سوی دیگر چون خودرو ها بزرگ تر و ترافیک نیز بیشتر شد طراحان و مهندسان مکانیک  به دنبال راهی بودند تا اینکه ماشین “به صورت خودکار ” از یک دنده به دنده دیگر عوض شود. ،ضمن اینکه برای تعویض های نرم و روان راننده نیاز به تمرین و تجربه زیاد دارد.

گیربکس های اتوماتیک

این نوع گیربکس برای اولین بار در سال ۱۹۲۰ طراحی و ساخته شد که با گذشت زمان اصلاحات بسیاری به روی آن اعمال شد تا امروزه شاهد آن باشیم که بسیاری از خودرو های نیمه لوکس و لوکس امروزی به صورت استاندارد با این گیربکس اتومات به بازار عرضه میشوند. علت انتخاب این نوع ابزار انتقال نیرو برای بسیاری از افراد عادی تقریبا واضح است زیرا استرس رانندگی به حداقل ممکن میرساند و عملا تنها کنترل پدال گاز و فرمان را در اختیار راننده قرار می دهذ تا بخصوص در ترافیک های شهری دیگر مشکلات خاص نمونه های دستی را شاهد نباشیم.در واقع در خودرو های دارای گیربکس های اتوماتیک نیازی به تعویض دنده نیست ، یکبار شما دنده را در حالت drive قرار می دهید و همه چیز ها دیگر خودکار عمل می کند. اما این راحتی ، هزینه هایی را نیز در پی خواهد داشت که از جمله آنها باید به مصرف سوخت و سیستم بسیار پیچیده تر اشاره کرد که طبیعتا هزینه نگهداری ،تعمیر یا تعویض بالاتری را می طلبد. در گذشته از گیربکس های اتوماتیک سه دنده در خودرو ها استفاده میشد. که در حال حاضر نمونه های چهار دنده و پنج دنده بیشترین کاربرد را دارند. ولی در برخی مدل های لوکس انواع ۹ دنده نیز نصب می شوند. گیربکس‌های سیاره‌ای AT، گیربکس‌های AMT، گیربکس‌های CVT و گیربکس‌های دوکلاچه DCT از انواع گیربکس‌های اتوماتیک به شمار می‌روند.

گیربکس دنده خودکار با کنترل دستی (گیربکس تیپ ترونیک)

این گیربکس ها به گونه ای طراحی و ساخته شده اند که مزیت هر دو سیستم فوق را در یک مجموعه ارائه می دهند تا به این ترتیب راننده در مواقع مورد نیاز به راحتی بتواند وضعیت اتوماتیک را به حالت دستی تغییر داده و با حرکت بالا و پایین اهرم تعویض دنده درست همانند نمونه های دستی به سبک و سنگین کردن دنده ها بپردازد. در عین حال استفاده از اهرم های تعویض دنده از پشت فرمان که تنها در مدل های اسپرت به کار گرفته می شد. چندی است که پای خود را به راحتی به سدان های متوسط شهری نیز باز کرده تا تعویض سریع و اسپرت دنده ها بدون برداشتن دست از فرمان در داخل شهر و مسافرت های خانوادگی هم مهیا باشد! البته در این دنده ها همانند نمونه های صد در صد اتوماتیک، حالات مختلفی برای رانندگی در شرایط مختلف در نظر گرفته شده تا حتی در وضعیت خودکار نیز کیفیت سواری بسیار نزدیک به نمونه های دستی باشد.

گیربکس های CVT

شاید در وحله نخست ساز و کار این گیربکس ها بسیار پیچیده به نظر آید ولی اگر شما هم از افرادی باشید که با اسکوتر های مدرن امروزی سواری کرده باشید مطمئنا آشنایی مختصری با این گیربکس ها دارید. اساس کار گیربکس CVT تا حدودی ساده است به طوری که دوقطعه قرقره مانند که به وسیله یک تسمه به هم متصل شده اند وظیفه انتقال قدرت را برعهده دارند. در سیستم مذکور این قطعات قرقره مانند به گونه ای طراحی شده اند که میتوانند ابعاد خود را تغییر داده و در نتیجه منجر به بالا و پایین شدن دنده ها شوند. در واقع رانندگی با خودرویی مجهز به این نوع گیربکس بسیار شبیه به گیربکس اتوماتیک است. با این تفاوت که تعویض دنده به شکل نرمال در ن وجود ندارد و تنها از تغییر دور موتور آن هم به صورت خیلی نرم میتوان به بالا و پایین شدن دنده ها پی برد. طی چند سال اخیر استفاده از CVT نسبت به گذشته با اندکی افزایش همراه بوده و همچنین برخی از سازندگان خودرو از پدال های تعویض پشت فرمان نیز در این سیستم بهره گرفته اندتا شرایطی مشابه با نمونه های عادی را برای رانندگان ایجاد کنند. از جمله مهم ترین مزایای این نوع گیربکس ها سادگی سیستم ساختاری و در عین حال اقتصادی بودن نسبی آن است ، ولی در نقطه مقابل اگر قصد یک رانندگی سریع و اسپرت را داشته باشید باید قید این گیربکس را بزنید چون به هیچ وجه برای چنین شرایطی طراحی نشده.

گیربکس دو کلاچه یا DCT

این نمونه در واقع از عملکردی مشابه با جعبه دنده های دستی (گیربکس دستی) بهره می برد.یعنی همان دقت و سرعت را در تعویض ها دارد ولی دیگر از پدال کلاچ خبری نیست ضمن اینکه به واسطه وجود دو کلاچ در این سیستم پروسه انتقال قدرت با حداکثر نرمی ممکن صورت می گیرد. و به هیچ وجه ضربه ها و تکان های انواع دستی را در آن حس نمیکنیم. مکانیزم این گیربکس ها به گونه ای است که به لحاظ ابعادی فضای کمی را اشغال میکند و در عین حال وزن تقریبا پایینی دارد. گیربکس دوکلاچه به صورت معمول به عنوان یک آپشن در فهرست خودرو های غیر سوپر اسپرت قرار دارد که طبیعتا برای بهره مندی از مزایای آن پرداخت رقمی اضافه تر اجتناب ناپذیر است.

همچنین ببینید

هزینه تعمیر گیربکس اتوماتیک

هزینه تعمیر گیربکس اتوماتیک هزینه تعمیر گیربکس اتوماتیک یکی از مواردی است که سوال خیلی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تماس جهت پذیرش